Recente aanwinst: Dirk en Jan Anthonie Langendijk

18.04.2016

De Atlas Van Stolk blijft de collectie uitbreiden met nieuwe aanwinsten. Enkele weken geleden is een collectie tekeningen en prenten aangekocht, gemaakt door Dirk Langendijk (1748-1805) en zijn zoon Jan Anthonie (1780-1818). Dirk Langendijk was een Rotterdamse tekenaar, schilder en etser die bekend staat om zijn afbeeldingen van politieke en militaire taferelen. Zijn zoon, Jan Anthonie Langendijk, trad in zijn vaders voetsporen en werd eveneens tekenaar. De aankoop bestaat uit ruim 60 tekeningen, aquarellen en etsen.

De collectie Langendijk werd waarschijnlijk bijeengebracht door Jan van der Hoeven (1863- 1941). De verzameling behoorde toe aan de erven Mevrouw De Meester-Manger Cats. Het is geen toeval dat de Atlas Van Stolk benaderd is voor de overdracht van deze prenten. Een van de redenen is, dat de familie Van der Hoeven gelieerd is aan de familie Van Stolk. Zo heette zowel de moeder als grootmoeder van Jan van der Hoeven Anna Joanna van Stolk, en was Jans moeder een dochter van Atlas-oprichter Abraham van Stolk. Daarnaast bestaat er de kans dat deze Langendijk-prenten deel uitmaakten van een grotere collectie, en de erven vinden het belangrijk om deze collectie weer bijeen te brengen. Ook het feit dat Dirk en Jan Anthonie Langendijk beiden uit Rotterdam kwamen en hun werk nu terugkeert naar hun geboortegrond, heeft een grote rol gespeeld. De wijze waarop de Atlas omgaat met conserveren, archiveren en digitaliseren is voor de erven eveneens van groot belang geweest om de collectie over te dragen.

Een groot gedeelte van deze aanwinst bestaat uit prenten die de Engels-Russische invasie van 1799 tonen. De invasie maakte deel uit van de Tweede Coalitieoorlog en had twee doelstellingen: enerzijds wilden de Britten en Russen de Bataafse oorlogsvloot uitschakelen zodat een eventuele invasie van Groot-Brittannië kon worden voorkomen. Anderzijds werd er naar gestreefd om Amsterdam te veroveren, om vanuit daar een antirevolutionaire opstand teweeg te brengen. Hierdoor zou de Bataafse Republiek ten val kunnen worden gebracht en kon het stadhouderschap van het Huis Oranje-Nassau hersteld worden. Zover is het nooit gekomen: de troepen vielen in augustus 1799 Noord-Holland binnen, maar na een gevoelige nederlaag voor de geallieerde Britten en Russen op 6 oktober bij de Slag bij Castricum, werd er op 10 oktober al een wapenstilstand gesloten. Op 19 november was de laatste geallieerde soldaat uit Noord-Holland vertrokken.

Dirk en Jan Anthonie waren zeer geïnteresseerd in deze strijd en wilden daarom met potlood en papier het strijdtoneel vastleggen. De familie Langendijk, woonachtig in Rotterdam, had een binnenlands paspoort nodig om naar Noord-Holland te reizen. De twee kregen toestemming om vanaf 15 november 1799 zes weken rond te reizen in het gebied om daar tekeningen te maken. Op dat moment was de strijd al gestreden en het enige wat Dirk en Jan Anthonie dan ook ‘live´ konden vastleggen waren de voorbereidingen voor de aftocht en het vertrek zelf. Desondanks kon Dirk Langendijk door het tekenen van de gevechtslocaties en de achteraf verzamelde gegevens van de strijd een opvallend realistisch beeld schetsen van deze inval. Zoals de historici Roeland van Eynden en Adriaan van der Willigen in hun Geschiedenis der Vaderlandsche Schilderkunst optekenden: “Hierin slaagde hij dikwerf zoo wel, dat zij die bij de voorvallen door hem getekend tegenwoordig waren, zich wegens de juiste voorstelling daarvan verbaasden.”

Naast de prenten van Engels-Russische invasie zijn er onder meer schetsen van allerhande voertuigen, buitenlandse veldslagen en een mogelijk zelfportret van Dirk Langendijk aan onze collectie toegevoegd. Hieronder kunt u alvast een voorproefje vinden van deze bijzondere aanwinst. Binnenkort zullen alle prenten op de website te vinden zijn.

Dirk Langendijk, Steigerend paard en twee figuren, mogelijk Batavieren, jaartal onbekend, AVS 129028

 

Dirk Langendijk, Gevecht op het strand in de regen, vermoedelijk Slag bij Bergen, jaartal onbekend, AVS 129027

 

Dirk Langendijk, De tekenaar op knoopstoel, mogelijk een zelfportret, jaartal onbekend, AVS 129040