Recente aanwinst: Theo Gootjes

19.12.2016

De Atlas Van Stolk is ruim vierduizend spotprenten rijker. Met een bijdrage uit het Damanfonds is een omvangrijke collectie tekeningen van cartoonist Theo Gootjes aangekocht. Gootjes tekende voornamelijk voor Het Vrije Volk en het Rotterdams Dagblad. Een aanmerkelijk gedeelte van zijn tekeningen heeft hij onlangs overgedragen aan de Atlas.

Theo Gootjes (1942) werd geboren in Rotterdam. Het tekentalent had Theo niet van een vreemde: zijn vader Leo was een talentvolle kunstschilder en tekenaar. Van hem zijn overigens ook enkele werken in de collectie te vinden. Gootjes volgde meerdere grafische opleidingen en kwam te werken in de reclamewereld. Dit beviel hem totaal niet. Hij werd er zelfs overspannen van. Andere opties om geld te verdienen zag hij niet, totdat in 1970 zijn oog viel op een advertentie in Vrij Nederland: ‘Wie durft er te werken voor Het Vrije Volk?’. “Als je in de reclame gezeten hebt, durf je alles”, aldus Gootjes. Hij solliciteerde bij toenmalig hoofdredacteur Herman Wigbold naar de functie van grafisch vormgever, maar Wigbold zag meer een journalistiek tekenaar in hem. Ook dit was niet zijn roeping, maar na het vertrek van cartoonist Frits Müller in 1973 kreeg Gootjes de kans om diens plaats in te nemen. In eerste instantie in de stijl van Müller, maar al snel wist hij zijn eigen, kenmerkende manier van tekenen te ontwikkelen.

Gootjes staat bekend om zijn maatschappijkritische spotprenten waarmee hij het onrecht in de wereld aan de kaak stelt. Hij beschikt over een diepgeworteld gevoel voor rechtvaardigheid en bindt de strijd aan met zowel groot als klein onrecht. Onderwerpen als milieuvervuiling, armoede, oorlog, racisme en de kloof tussen arm en rijk komen veelvuldig aan bod. Met zijn tijdloze tekeningen zet hij zijn publiek aan het denken en houdt hij de maatschappij een spiegel voor. De angst voor het onbekende en de eeuwige strijd tussen goed en kwaad worden door Gootjes treffend uitgebeeld. Zoals bij onderstaande tekeningen, waarbij de welkome gastarbeider dertig jaar later wordt bestempeld als een minderheid die maar moeilijk zijn plaats in de samenleving kan vinden. Of de prent waarop de eeuwige wens naar vrede (duif met olijftakje) het opneemt tegen de wereldwijde wapenwedloop, een strijd die tot op de dag van vandaag wordt gestreden.

Theo Gootjes, 1961 Gastarbeider 1991 Minderheid, 16 oktober 1991, AVS 132088

Theo Gootjes, Vredesweek 1984, 1984, AVS 132010

Daarnaast kent zijn werk vele tijdsgebonden cartoons. Prenten zoals de karikatuur van VVD-partijprominent Hans Wiegel en de spotprent over de drugshandel in de Rotterdamse Pauluskerk vereisen wat meer historisch besef, maar zijn tot op de dag van vandaag nog steeds raak en confronterend. Zij tonen een tijdsbeeld en bieden ons een blik in de denkwijze van Gootjes en zijn vermogen om met enkele lijnen zijn visie op het nieuws te verbeelden.

Theo Gootjes, VVD’s hoop in bange dagen, 18 mei 1991, AVS 132082

Theo Gootjes, Komt allen tot mij, die moe en beladen zijt. De Pauluskerk, 23 september 1995, AVS 132466

Ook zijn er enkele spotprenten waarbij je zou vermoeden dat Gootjes voorspellende gaven heeft. Denk aan de cartoon waarop Europa om dreigt te vallen als gevolg van de Euro, een voorbode van de economische crisis die ons continent nog steeds in haar greep houdt. Of de prent waarop de angst voor moslimfundamentalisme in Parijs wordt belicht, een angst die sinds de aanslagen van vorig jaar opnieuw is opgelaaid. Beide prenten zijn twintig jaar oud, maar zouden ook vandaag de dag in de krant gepubliceerd kunnen worden. Het is dan ook niet verrassend dat Gootjes zichzelf op zijn website ‘politiek profeet’ noemt.

Theo Gootjes, Euro Europa, 30 maart 1996, AVS 132585

Theo Gootjes, In de greep van het Moslim-fundamentalisme, 12 september 1995, AVS 132459

Op korte termijn worden de ruim vierduizend cartoons gedigitaliseerd en op onze website geplaatst. Zo kunt u binnenkort nader kennismaken met het werk van deze allesbehalve zwart-wit tekenaar.

NB De afgebeelde prenten zijn tijdelijke opnamen en niet representatief voor de uiteindelijke gedigitaliseerde versies.